STREEPJESCODES EN ISBN NUMMERS

terug naar verslagen

Voorwoord

Wat is het ISBN?

De opbouw van het ISBN

De toepassing van het ISBN

Waar kan je ISBN nummers tegenkomen?

Wat is een streepjescode?

De opbouw van een streepjescode

Waar kan je de streepjescodes tegenkomen?

Nawoord

Bronvermelding

VOORWOORD

Ik heb dit onderwerp gekozen omdat het mij wel leuk leek om is te weten te komen hoe zo'n code nou eigenlijk in elkaar zit en waar het allemaal voor dient.
Eerst wilde ik alleen de ISBN-nummers doen. Maar dit werd een beetje kort dus ik dacht dan doe ik de streepjescode er ook nog bij. Alleen het was wel jammer dat er niet eens zo heel veel informatie over te vinden is. Dit verwacht je namelijk juist wel omdat het toch redelijk bekend bij de mensen is. Ik wens in ieder geval iedereen die deze P.O. leest een heleboel leesplezier.



Wat is het ISBN?

ISBN betekent Internationaal Standaard Boeknummer. Dit is een systeem voor de identificatie van uitgeefproducten. Het doel hiervan is dat deze producten verwerkt kunnen worden in geautomatiseerde gegevensbestanden van de boekenbranche en in de bibliotheken. En dus ook weer snel terug te vinden zijn door middel van deze code.
Het ISBN speelt een grote rol bij het orderverkeer, de voorraadcontrole en heeft ook nog eens een bibliografische betekenis.
Het ISBN-systeem is in 1967 ontstaan in Engeland en is vanuit Engeland over de hele wereld geïntroduceerd. Op moment zijn er zo'n ongeveer 159 landen die werken met het ISBN nummer.
Het systeem is gebaseerd op de internationale standaard ISO Recommendation 2108, die als doel heeft het coördineren en internationaal standaardiseren van de toekenning en het gebruik van boeknummers, zodat een ISBN een titel of een editie van een bepaalde uitgever identificeert.
In Nederland wordt sinds 1969 methet ISBN-systeem gewerkt. Nog steeds zijn er landen die dat ook willen invoeren.
Het ISBN is opgebouwd volgens het EAN codesysteem.



De opbouw van het ISBN

Een ISBN nummer is opgebouwd uit 10 cijfers. Deze 10 cijfers zijn weer in 4 verschillende groepen verdeeld:

Groep 1: de groepsaanduiding/landencode
Groep 2: de uitgevers en producentenaanduiding
Groep 3: de titelaanduiding
Groep 4: het controlegetal<
Een voorbeeld van een ISBN nummer is:

ISBN 90-14-02143-7
           1    2    3    4



Groep 1 de groepsaanduiding

De groepsaanduiding heeft betrekking op een taalgebonden groep van uigevers en producenten. Deze worden vastgesteld door het International ISBN Agency in Berlijn op basis van de te verwachten titelproductie van de gezamenlijke uitgevers in het desbetreffende gebied.
Voor Nederland is dit getal 90.

Groep 2 de uitgevers en producentenaanduiding
De uitgevers en producentenaanduiding heeft betrekking op een bepaalde uitgever of producent. Dit wordt toegekend door het Nederlands Bureau ISBN.

De lengte van deze uitgevers en producentenaanduiding is afhankelijk van de grootte van de titel productie. Hieronder volgt een overzicht voor de indeling van uitgevers en producentenaanduiding voor het Nederlands taalgebied.

Uitgever en prodecentenaanduiding	Totaal aantal posities beschikbaar voor de titelaanduiding inclusief het controlecijfer
00-19	6
200-499	5
5000-6999	4
70000-79999	3
800000-899999	2
9000000-9999999	1

De tweede groep geeft de uitgever aan en de derde het eigenlijke boeknummer. Ook hier geldt dat weer grote uitgevers, met veel titels, een kort uitgeversnummer krijgen en dus veel ruimte overhouden voor de nummers van hun titels terwijl kleine uitgevers, met weinig titels, een lang nummer krijgen. De nummers van de uitgeverijen zijn vastgesteld door het Nederlandse Bureau ISBN.


Groep 3 titelaanduiding
Door middel van het toekennen van een uitgever en producenten wordt de capaciteit van de beschikbare titelvolgnummers vastgesteld.


Groep 4 het controlegetal
Het controle getal staat als laatste in het ISBN nummer. Dit nummer moet erin staan om de rekenkundige juistheid van het ISBN te kunnen waarborgen. Het controle getal wordt bepaald door een rekenkundige bewerking van het ISBN.

Overeenkomstig de ISO Recommendation No. 2108 is het controlecijfer berekend op basis van modulus 11 met de wegingsfactoren 10-2, waarbij de x wordt gebruikt in plaats van 10 als het controlecijfer 10 zou zijn.

Dit houdt dus in dat elk van de eerste negen cijfers van het ISBN nummer wordt vermenigvuldigt met een getal aflopen van 10 naar 2. De som van de producten plus het controlecijfer moet deelbaar kunnen zijn door 11 zonder dat er een rest getal overblijft.

Hieronder staat een voorbeeld van het controlegetal.

Het ISBN-nummer is 90-270-1165-6
9 x 10 =90
0 x 9 = 0
2 x 8 = 16
7 x 7 = 49
0 x 6 = 0
1 x 5 = 5
1 x 4 = 4
6 x 3 = 18
5 x 2 = 10
         192

Na 192 is het eerst hogere getal dat deelbaar door 11 is 198. Hiervoor moet het getal 6 bij 192 worden opgeteld. Het controlegetal bij dit ISBN nummer is dus 6 en dat staat er ook.

De toepassing van het ISBN

Het doel van het ISBN is het identificeren van elke editie van een publicatie. Een ongewijzigde herdruk van een boek krijgt niet een ander ISBN nummer, want die hoeven ook niet opnieuw te worden aangemeld bij het ISBN bureau. Maar een uitgave met ongewijzigde inhoud en een nieuwe titel moet wel een nieuw ISBN nummer krijgen. Maar als je nou een editie van een boek met een harde kaft hebt en een boek met een paperback kaft dan krijgen ze ook verschillende ISBN nummers.

Wel krijgt elke verschillende uitvoering van een hetzelfde artikel een ander ISBN nummer. Enkele voorbeelden hiervan zijn. Een diskette voor Windows 98 en een diskette voor Dos waar dezelfde inhoud opstaat, een dvd en een video met dezelfde film, en een boek dat wordt geleverd met cd-rom en datzelfde boek maar dan zonder cd-rom. Op losbladige publicaties, uit meerdere delen bestaande werken, herdrukken van facsimile-uitgaven en collectieve publicaties krijgen ook allemaal een apart ISBN nummer.

Waar kan je het ISBN nummer tegenkomen?

De ISBN nummers kan je op onder andere de volgende producten tegenkomen:








Dit zijn natuurlijk niet alle producten waar ISBN nummers opzitten. Je hebt ook nog braillepublicaties, cassetteboeken, losbladige uitgaven, microcomputer-software, posters en zo kan je nog een aantal dingen meer opnoemen.

Wat is een streepjescode?

Streepjescodes zijn codes waar je een artikel kunt aan herkennen. Deze code kan je een beetje vergelijken met het ISBN. Op elk artikel wat je in een winkel koopt zit een streepjescode. Bij veel winkels wordt bij het afrekenen de streepjescode voor een venstertje gehouden. In dit venster komt dan een infrarode lichtstraal langs die de code afleest. De computer vertaalt de streepjes dan in cijfers die samen een nummer vormen. Het nummer gaat naar de computer van de kassa en op de kassa verschijnt dan uiteindelijk de prijs van het product. Een streepjescode is dus gewoon een serie binaire getallen.

De code bestaat uit zwarte streepjes en witte openingen (de spaties). Een brede streep geeft het getal 1 aan, een dunne streep of een dunne spatie geeft het getal 0 aan. De binaire getallen worden dan in decimale getallen en letters omgezet. Er zijn veel verschillende soorten streepjescodes maar ze werken allemaal volgens hetzelfde principe. Als de streepjescodes in de winkel gescand worden kunnen de EAN codes snel en foutloos worden ingelezen in de informatiesystemen. De codes van de streepjes code is net als het ISBN opgebouwd volgens het systeem van de EAN codesysteem.

De opbouw van een streepjescode

In tegenstelling tot het ISBN nummer kan het bij een streepjescode verschillen hoeveel cijfers er zijn. Meestal heeft een streepjescode 13 cijfers. 2 voor het land van herkomst, 5 voor de producent, 5 voor het product zelf en als laatste nog een controlecijfer. Er worden geen nummers gebruikt die met een 1 beginnen. Nummer 2 is voor de versafdeling van bijvoorbeeld een supermarkt. Codes die beginnen met 21, 22 en 27 geven de prijs aan. Codes die beginnen met 25 en 26 het aantal en de nummers 28 en 29 geven het gewicht aan. Deze cijfers worden aangegeven in de 2e groep van de 5 cijfers weergegeven. Nummers met cijfers hoger dan 97 zijn voor de boeken. Aan deze code kan je dus een heleboel afgelezen. Je kunt bij een boek bijvoorbeeld een deel van het ISBN nummer aflezen, en de prijs van een product uit de winkel dat zelf afgewogen kan worden is ook in de streepjescode terug te lezen.

Elke producent heeft zijn eigen 5 cijferige nummer, een paar voorbeelden hiervan zijn:

Albert Heyn	10400
Bolletje	10482
Douwe Egberts	11000

Met de volgende 5 cijfers mag deze producent zelf het product omschrijven. Beschuiten van Bolletje krijgen bijvoorbeeld het nummer 10000 mee.
Een geldige streepjescode voldoet aan de volgende regel: Neem driemaal de som van de cijfers op de oneven posities (van linksaf geteld!). Tel hierbij op de som van de cijfers op de even positie. Dit getal moet deelbaar zijn door tien.

Hieronder volgt een voorbeeld van een geldige streepjescode:

je hebt de volgende streepjescode: 016521769104

3*(0+6+2+7+9+0) + (1+5+1+6+1+0+4)

dit is bij elkaar opgeteld 3 * 24 + 18 = 90 .dit getal is deelbaar door 10 dus deze streepjescode klopt.

hieruit kan je opmaken dat A + B samen (1+5+1+6+1+0+4) = B een getal deelbaar door 10 moet zijn.

Bijvoorbeeld 60 + 30 of 124 + 6.

Maar nu hebben we alleen nog maar de cijfers van de streepjescode gehad. Maar een streepjescode heeft natuurlijk ook nog streepjes. Het heet namelijk niet voor niets een streepjescode.

Elk cijfer uit de streepjescode wordt gemaakt door 7 witte streepjes of 7 zwarte streepjes. Om het makkelijker te maken kan elk cijfer maar op 3 manieren uitgebeeld worden. In de tabel die je hieronder ziet staan wordt een zwart streepje weergegeven door een 1 en een wit streepje door een 0. De 3 mogelijkheden worden weergegeven door een A, een B of een C

Cijfer	A	B	C
0	0001101	0100111	1110010
1	0011001	0110011	1100110
2	0010011	0011011	1101100
3	0111101	0100001	1000010
4	0100011	0011101	1011100
5	0110001	0111001	1001110
6	0101111	0000101	1010000
7	0111011	0010001	1000100
8	0110111	0001001	1001000
9	0001011	0010111	1110100

Nu heb je wel 3 mogelijkheden maar wanneer wordt welke mogelijkheid nou gebruikt.
De mogelijkheid wordt bepaald door het 1e cijfer van de streepjescode, de landencode. Dit kan je zien in de tabel hieronder:

1e cijfer	2e cijfer	3e cijfer	4e cijfer	5e cijfer	6e cijfer	7e cijfer
0	A	A	A	A	A	A
1	A	A	B	A	B	B
2	A	A	B	B	A	B
3	A	A	B	B	B	A
4	A	B	A	A	B	B
5	A	B	B	A	A	B
6	A	B	B	B	A	A
7	A	B	A	B	A	B
8	A	B	A	B	B	A
9	A	B	B	A	B	A

Hieruit kan je dus opmaken dat Nederland de streepjescode in de vorm van A B A B B A gebruikt, omdat de code van Nederland 87 is en het dus begint met een 8. Men kan de hieruit ook afleiden dat de 8 uit de code zelf en deze, oorspronkelijke 7 cijferige, code nu door slechts 6 cijfers kan worden voorgesteld.

Hieronder staat een overzicht wat de landennummers van de landen die mee doen aan de EAN code zijn.
000 - 139 UCC (U.S.A. & Canada)
200 - 299 reserve nummers
300 - 379 GENCOD-EAN Frankrijk
380 BCCI (Bulgarije)
383 EAN Slovenië
385 EAN Kroatië
387 EAN-BIH (Bosnië-Herzegovina)
400 - 440 CCG (Duitsland)
450 - 459 & 490 - 499 Distribution
Code Center - DCC (Japan)
460 - 469 UNISCAN - EAN Russia (Russische Federatie)
470 EAN Kyrgyzstan
471 EAN Taiwan
474 EAN Eesti (Estonia)
475 EAN Latvia
476 EAN Azerbaijan
477 EAN Lithuania
478 EAN Uzbekistan
479 EAN Sri Lanka
480 PANC (Filipijnen)
481 EAN Belarus
482 EAN Ukraine
484 EAN Moldovië
485 EAN Armenië
486 EAN Georgië
487 EAN Kazakstan
489 HKANA (Hong Kong)
500 - 509 e.centre (Groot Britanië)
520 HELLCAN-EAN HELLAS (Griekenland)
528 EAN Libanon
529 EAN Cyprus
531 EAN-MAC (FYR Macedonia)
535 EAN Malta
539 EAN Ierland
540 - 549 EAN België & Luxemburg
560 CODIPOR (Portugal)
569 EAN Ijsland
570 - 579 EAN Denemarken
590 EAN Polen
594 EAN Roemenië
599 EAN Hongarije
600 - 601 EAN Zuid Afrika
608 EAN Bahrain
609 EAN Mauritius
611 EAN Maroc (Marokko)
613 EAN Algerije
616 EAN Kenia
619 Tunicode (Tunesië)
621 EAN Syrië
622 EAN Egypte
624 EAN Libië
625 EAN Jordanië
626 EAN Iran
627 EAN Kuweit
628 EAN Saudi Arabië
629 EAN Emiraten
640 - 649 EAN Finland
690 - 695 Article Numbering Centre of China - ANCC (China)
700 - 709 EAN Norge (Norwegen)
729 Israeli Bar Code Association – EAN Israel
730 - 739 EAN Zweden
740 EAN Guatemala
741 EAN El Salvador
742 EAN Honduras
743 EAN Nicaragua
744 EAN Costa Rica
745 EAN Panama
746 EAN Dominicaanse Republiek
750 AMECE (Mexico)
759 EAN Venezuela
760 - 769 EAN (Zwitserland)
770 IAC (Colombia)
773 EAN Uruguay
775 EAN Peru
777 EAN Bolivia
779 EAN Argentinië
780 EAN Chili
784 EAN Paraguay
786 ECOP (Ecuador)
789 - 790 EAN Brazilië
800 - 839 INDICOD (Italië)
840 - 849 AECOC (Spanje)
850 Camera de Comercio de la Republica de Cuba (Cuba)
858 EAN Slowakije
859 EAN Tsjechië
860 EAN YU (Joegoslavië)
867 EAN DPR Korea (Noord Korea)
869 Union of Chambers of Commerce of Turkey–UCCE(Turkije)
870 - 879 EAN Nederland (Nederland)
880 EAN Korea (Zuid Korea)
885 EAN Thailand
888 SANC (Singapore)
890 EAN India
893 EAN Vietnam
899 EAN Indonesië
900 - 919 EAN Oostenrijk
930 - 939 EAN Australië
940 - 949 EAN Nieuw Zeeland
955 EAN Malaysië
958 EAN Macau


Waar kan je streepjescodes op tegenkomen?
Hieronder staan een aantal producten waar je onder andere streepjescodes op tegenkomt. Natuurlijk zijn dit niet de enige producten waar je streepjescodes op kan tegenkomen.










Nawoord

Na het maken van deze P.O. ben ik een heleboel meer te weten gekomen over de ISBN nummers en de streepjescodes. Nu weet ik waar alle cijfers in deze codes voor staan. Dit wist ik namelijk eerst nog niet vandaar dat ik ook dit onderwerp had gekozen. Je hebt er namelijk dagelijks mee te maken, in de zin van dat je het elke dag wel op een bepaald product ziet staan.

Ik vond het wel vervelend dat er niet zo heel veel boeken in de bibliotheek waren over de streepjescodes en de ISBN nummers. Want er was van de streepjescode helemaal geen boek in de bieb op een boekje van de jeugdreeksen van "De Ruiter" na. Ook op internet was er ook niet zo heel erg veel over te vinden dus ik moest het maar met de informatie doen van wat ik toch nog heb gevonden.

Het vervelende van de toch wel weinige informatie was dat sommige dingen elkaar tegenspreken. En omdat er dus niet veel van te vinden is weet je dus niet welke site je kunt 'vertrouwen' dat de informatie goed is.

Bronvermelding

Internetsites:
http://www.ggbarcode.com/Styles.html
http://www.isbn.nl
http://home.wanadoo.nl/mcatis/ISBN.htm<
http://www.ean.nl
http://www.math.kun.nl/medewerkers/grooten/downloads/tweedaagse.pdf
http://www.c1000.nl
http://www.ah.nl
http://www.anwb.nl

boeken:
Handleiding voor het Internationaal Standaard Boek Nummer samengesteld op basis van de International ISBN users' manual, door het Nederlands Bureau ISBN 4e herziende druk, Culemborg Boekhuis, 1987
De streepjescode Freddie van Hees 1e druk 1996, De Ruiter
Allerlei:
Van verschillende producten die ik thuis had, heb ik de streepjescodes uitgeknipt en die gebruikt voor de voorkant van de P.O.

Via http://www.google.nl heb ik een aantal plaatjes gezocht maar daar weet ik de sites niet meer van.

terug naar verslagen